ธรรมสุตตะ

การฝึกสมาธิเบื้องต้นเพื่อความสุขในชีวิตประจำวัน

ในยุคสมัยที่มีสิ่งเสพบริโภคให้แสวงหาความสุขกันอย่างพรั่งพร้อม และผู้คนก็ติดในสุขจากการเสพบริโภคกันมากอย่างที่บางครั้งเรียกว่าเป็นยุค “สุขนิยม” เมื่อผู้คนสนใจในความสุขกันมากดังนี้แล้ว ก็อาจเป็นการดีที่จะยกเอาประโยชน์ด้านค…

อ่านต่อ →

องุ่นเปรี้ยว กับ การปฏิบัติธรรม

องุ่นเปรี้ยว กับ การปฏิบัติธรรม ในหมู่ผู้สนใจศึกษาธรรมะนั้น คงไม่มีความจำเป็นที่จะต้องปฏิเสธว่า มีอยู่ไม่น้อยที่หันหน้าเข้าหาธรรมะด้วยเหตุเพราะต้องการดิ้นรนให้พ้นจากความทุกข์หรือความผิดหวังบางประการในชีวิต ซึ่งผู้เขียนก็…

อ่านต่อ →

วิธีละอาสวะ ๗ ประการ

ปุจฉา เท่าที่ได้สดับมานั้น เราจะละอาสวะได้โดยอาศัยการปฏิบัติตามหลักศีล สมาธิ ปัญญาอย่างเคร่งครัดเท่านั้น มีวิธีใดอีกบ้างหรือไม่ที่เราจะละอาสวะได้? พุทธดำรัสตอบ “....ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะที่จะพึงละได้เพราะการเห็นมีอยู…

อ่านต่อ →

ปฏิจจสมุปบาท

ปฏิจจสมุปบาท เป็นหลักธรรมที่แสดงให้เห็นถึงกระบวนการเกิดการดำเนินไปและการดับไปของชีวิต รวมถึงการเกิด การดับแห่งทุกข์ด้วย ในกระบวนการนี้สิ่งทั้งหลายจะเกิดขึ้น เป็นอยู่ และดับลงไปในลักษณะแห่งความสัมพันธ์กันเป็นห่วงโซ่ เป็นเ…

อ่านต่อ →

กาลามสูตร ตรรกวิทยาและความศรัทธา

กาลามสูตร ตรรกวิทยาและความศรัทธา สมัยหนึ่ง พวกชนกาลามะโคตร ชาวเกสปุตตนิคม ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า “พระเจ้าข้า มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งมายังเกสปุตตนิคม สมณพราหมณ์พวกนั้น พูดประกาศแต่เฉพาะวาทะของตัวเท่านั้น ส่วนวาทะของผู้อ…

อ่านต่อ →

ปัญจขันธศาสตร์

ปัญจขันธศาสตร์ที่มา รจนาโดย พระสถิรมติ พระอาจารย์องค์สำคัญองค์หนึ่งของนิกายโยคาจารย์ ท่านเป็นศิษย์ของ พระวสุพันธุ นิกายโยคาจารย์หรือวิชญาณวาท ปรัชญาโยคาจารย์ต้นคิดคือ พระไมตรีนาถ แต่ผู้สานต่อแนวคิดและดำเนินการก่อตั้งนิกา…

อ่านต่อ →

จากขันธ์ ๕ และไตรลักษณ์ สู่อนัตตลักขณสูตร

ตัวอย่างแนวทางการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน“จากขันธ์ ๕ และไตรลักษณ์ สู่อนัตตลักขณสูตร”ในภาพรวมจะแบ่งเป็น ๓ ขั้นตอน คือ ทำความเข้าใจหลักขันธ์ ๕ หลักไตรลักษณ์ และพิจารณาความเป็นไตรลักษณ์ของขันธ์ ๕ ตามแนวอนัตตลักขณสูตร ในขั้นแรก …

อ่านต่อ →

อธิบายเรื่องกรรม

ความหมายและประเภทของกรรมก่อนจะพูดเรื่องกรรมนั้น เราจะต้องเข้าใจก่อนว่า กรรมมีความหมายอย่างไร แม้แต่เรื่องความหมายของคำก็เป็นปัญหาเสียแล้วก. ความหมายที่ผิดพลาดคลาดเคลื่อนลองไปถามชาวบ้านดูว่า “กรรม” แปลว่าอะไร เอาคำพูดในภา…

อ่านต่อ →

กระบวนการของปฏิจจสมุปบาท

กระบวนการของปฏิจจสมุปบาท ๑๒ หัวข้อ องค์ประกอบ ๑๒ หัวข้อของปฏิจจสมุปบาทที่กล่าวมาแล้ว ย่อมมีความสัมพันธ์อิงอาศัยและสนับสนุนกัน เป็นปัจจัยอาศัยสืบต่อกันไปเป็นรูปวงกลม ไม่มีต้น ไม่มีปลาย ไม่มีองค์ประกอบตัวใดเป็นตัวเหตุเริ่ม…

อ่านต่อ →

นวโกวาท (ฉบับประชาชน)

คำนำ (พิมพ์ครั้งที่ ๕/๒๔๔๒)หนังสือเล่มนี้เรียงย่อโดยประมาณดังนี้ สำหรับภิกษุสามเณรบวชใหม่, เพราะผู้บวชใหม่ย่อมบวชเพียงพรรษาเดียว คือสี่เดือนเป็นพื้น อุปัชฌาอาจารย์ผู้หวังความรู้แก่สัทธิวิหารกและอันเตวาสิกต้องหาอุบายสั่งส…

อ่านต่อ →

บารมี ๑๐ สำหรับผู้ปราถนาเป็นพระพุทธเจ้า

สุเมธดาบสนั้นนอนบนหลังเปือกตมนั้นนั่นแหละ ลืมตาทั้งสองเห็นพระพุทธสิริของพระทศพลทีปังกร จึงคิดว่า “ ถ้าเราพึงต้องการก็พึงเผากิเลสทั้งปวงหมดแล้วเป็นพระสงฆ์นวกะเข้าไปสู่รัมมกนครได้ แต่เราไม่มีกิจด้วยการเผากิเลสด้วยเพศที่ใคร…

อ่านต่อ →

การเวียนว่ายตายเกิด

ท่านสาธุชนทั้งหลาย หัวข้อปาฐกถาธรรมวันนี้เป็นการพูดข้อเบ็ดเตล็ดบางสิ่งบางอย่างที่ยังเป็นปัญหาในกลุ่มชาวพุทธมามกะของเรา เรื่องเบ็ดเตล็ดที่เป็นปัญหาที่ชาวพุทธของเรา พูดกันถกเถียงกันอยู่นั้นไม่ใช่มีอยู่เพียงเล็กน้อยเท่านั้น…

อ่านต่อ →

๗ สิ่งที่พึงระวังในการเจริญวิปัสสนา

สิ่งที่พึงระวังในการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน๑. ธรรมที่เหมาะสมแก่ตนในการแสดงธรรมของพระพุทธเจ้านั้น ด้วยทรงมุ่งหวังประโยชน์ของผู้ฟังแต่ละหมู่คณะตามความเป็นจริง เนื้อหาที่ทรงแสดงกับพระภิกษุและชาวบ้านจึงมีระดับของความยากง่ายและค…

อ่านต่อ →

พุทธวงศ์ ๒๕ พระองค์

พุทธวงศ์ หมายถึงสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ทรงอุบัติขึ้นมาแล้วในโลก มีทั้งสิ้นจนถึงปัจจุบัน ๒๕ พระองค์๑. ทีปังกรพุทธวงศ์พระโพธิสัตว์พระนามว่าทีปังกรพระองค์นี้ ทรงบังเกิดในสวรรค์ชั้นดุสิต ทรงบำเพ็ญบารมีมา ๑๖ อสงไขยกับอีก…

อ่านต่อ →

ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับสุกรมัทวะ

ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับสุกรมัทวะ พระคุณเจ้าและท่านสาธุชนทั้งหลายปาฐกถาในวันนี้เป็นเรื่องหนักไปในทางวิชาการ เพราะเป็นเรื่องเกี่ยวกับแนวค้นคว้าข้อเปรียบเทียบในการที่จะต้องสันนิษฐานและวินิจฉัยในปัญหาบางประการที่สำคัญ ที่มีคนส่ว…

อ่านต่อ →

ปล่อยว่าง (อัญญาณุเบกขา)

อัญญาณุเบกขา หมายถึง เฉยไม่รู้เรื่อง เฉยไม่เอาเรื่อง เฉยไม่ได้เรื่องคนทั่วไปนึกไม่ออกว่า อุเบกขา ดีอย่างไร ต้องมีปัญญาชั้นเลิศจึงจะรู้จักความประเสริฐของอุเบกขาอุเบกขาที่เราเอามาใช้กันในหมู่คนไทยนั้นต้องระวัง ถ้าเฉยเรื่อย…

อ่านต่อ →

นางขุชชุตตราสาวพิการหลังค่อม

นางขุชชุตตรา มีชื่อว่า อุตตรา เป็นลูกสาวแม่นมของโฆษกเศรษฐี ด้วยความที่นางเป็นคนหลังค่อม คนทั่วไปจึงเรียกนางว่า “นางขุชชุตตรา นางอุตตระหลังค่อม” เมื่อเจริญวัยนางได้ทำงานเป็นสาวใช้ของนางสามาวดี บุตรีบุญธรรมของโฆษกเศรษฐี ต่…

อ่านต่อ →

พุทธวิธีในการสอนของพระพุทธเจ้า

อานนท์ การแสดงธรรมให้คนอื่นฟัง มิใช่สิ่งที่กระทำโดยง่าย ผู้แสดงธรรมแก่คนอื่นพึงตั้งธรรมห้าอย่างไว้ในใจ คือ๑.เราจักกล่าวชี้แจงไปตามลำดับ๒.เราจักกล่าวชี้แจงยกเหตุผลมาแสดงให้เข้าใจ๓.เราจักแสดงด้วยอาศัยเมตตา๔.เราจักไม่แสดงด้…

อ่านต่อ →

ชาวบ้านก็เป็นภิกษุได้

มาดูคําจํากัดความ “ภิกษุ” ใน พระไตรปิฎกกันก่อน เริ่มที่วินัยปิฎก ซึ่งแสดงความหมายของภิกษุด้วยคําจํากัดความ อย่างที่ใช้กันในกฎหมาย คือ ชี้ลงไปว่า “ภิกษุ” ที่กล่าวถึงในพระวินัย โดยเฉพาะในสิกขาบททั้งหลาย ซึ่งเป็นพุทธบัญญัติ…

อ่านต่อ →

เถรวาท-มหายาน ต่างกันอย่างไร

คำถามที่คนจำนวนมากมักถามกัน: พุทธมหายานกับเถรวาทต่างกันอย่างไร ? หากต้องการเห็นสิ่งต่าง ๆ ใน ๒ นิกาย เราต้องย้อนกลับไปที่ประวัติศาสตร์ของพุทธศาสนาและพิจารณาการเกิดขึ้นและการพัฒนาของนิกายทั้ง ๒ นี้หลังจากการตรัสรู้ของพระส…

อ่านต่อ →