ธรรมสุตตะ

🔅  ธรรมบรรยายโดย  พระอาจารย์สมบัติ นันทิโก พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่าทีปังกร เสด็จมาประทับยืนที่เบื้องศีรษะของสุเมธดาบส ทรงลืมพระเนตรทั้งสองอันสมบูรณ์ด้วยประสาทมีวรรณะ ๕ ชนิด ประหนึ่งว่าเปิดอยู่ซึ่งสีหบัญชรแก้วมณี ทอดพระเนตรเห็นสุเมธดาบสนอนบนหลังเปือกตมทรงดำริว่า  "ดาบสนี้ กระทำความปรารถนาอย่างยิ่งใหญ่ เพื่อความเป็นพระพุทธเจ้า ความปรารถนาของเขาจักสำเร็จหรือไม่หนอ ” ทรงส่งพระอนาคตังสญาณ ใคร่ครวญอยู่ ทรงทราบว่า “ ล่วงไป ๔ อสงไขยยิ่งด้วยแสนกัปนับแต่นี้เขาจักได้เป็นพระพุทธเจ้านามว่าโคดม ” ยังทรงประทับยืนอยู่นั่นแหละแล้วทรงพยากรณ์ด้วยพระดำรัสว่า  “ พวกท่านจงดูดาบสผู้มีตบะกล้านี้ ซึ่งนอนอยู่บนหลังเปือกตม ” ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ เห็นแล้วพระเจ้าข้า ” พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่าทีปังกรจึงตรัสว่า “ ดาบสนี้กระทำความปรารถนายิ่งใหญ่เพื่อความเป็นพระพุทธเจ้า แล้วความปรารถนาของเขาจักสำเร็จ ในที่สุดแห่ง ๔ อสงไขยยิ่งด้วยแสนกัปนับแต่นี้เขาจักได้เป็นพระพุทธเจ้านามว่า โคดม ” (ส่วนเสริม 👉 อ่าน   บารมี ๑๐ สำหรับผู้ปราถนาเป็นพระพุทธเจ้า ) ตอนที่ ๙   (ความยาว ๑.๔๒ ...

  🔅  ธรรมบรรยายโดย  พระอาจารย์สมบัติ นันทิโก ในคัมภีร์พุทธวงศ์ บทพุทธปกิรณกกัณฑ์ กล่าวถึงประวัติของพระทีปังกรพุทธเจ้าไว้ว่า เมื่อศาสนาพระสรณังกรพุทธเจ้าอันตรธานไป ในสารมัณฑกัปเดียวกัน มีพระพุทธเจ้ามาอุบัติเป็นองค์ที่ ๔ และเป็นองค์สุดท้ายของกัปนั้น พระนามว่า "ทีปังกร"  พระทีปังกรพุทธเจ้า   เป็น พระพุทธเจ้า ที่ตรัสรู้ในโลกเมื่อ ๔   อสงไขย แสน กัป ที่แล้ว   ถือเป็นพระพุทธเจ้าพระองค์แรกใน พุทธวงศ์ ของ พระโคตมพุทธเจ้า ในอดีตกาลมีพระพุทธเจ้าพระนามว่า  ทีปังกร   ๒ พระองค์ จึงเรียกพระองค์แรกว่า พระปุราณทีปังกร   ( ปุราณ   แปลว่า เก่า) และเรียกพระองค์หลังว่า พระปัจฉิมทีปังกร   ( ปัจฉัม   แปลว่า หลัง) ตอนที่ ๘   (ความยาว ๑.๒๐ ชม.) ----------------------------------------------------------- 👉 👉  ตอนต่อไป -----------------------------------------------------------

🔅 ธรรมบรรยายโดย พระอาจารย์สมบัติ นันทิโก ท่านพระสารีบุตรผู้เป็นธรรมเสนาบดี แม่ทัพธรรม ผู้เป็นเอตทัคคะ เป็นผู้เลิศกว่าเหล่าพุทธสาวกทางปัญญา ได้ทูลถามพระศาสดาผู้เป็นพระธรรมราชาจอมทัพธรรมผู้ทรงถึงฝั่ง ที่หาขอบเขตมิได้ ผู้ไร้มลทินถึงพุทธวงศ์ใด ท่ามกลางหมู่พระประยูรญาติ. พุทธวงศ์ใด อันพระตถาคต วงศ์ผู้ตรัสรู้ดี วงศ์พระผู้บริสุทธิ์ดี ผู้มีสมาธิเป็นธรรมเครื่องอยู่ ผู้เป็นนายกพิเศษ ทรงเปิดโอกาสประกาศไว้แล้ว ณ ท่ามกลางหมู่พระประยูรญาตินี้ เหล่าโอรสพระสุคต ไม่ทำลำดับบาลี และอรรถแห่งบาลีให้เสื่อมเสีย ช่วยกันรวบรวมตามที่ศึกษาสดับฟังสืบต่อเรื่องกันมา จนตราบเท่าปัจจุบันนี้ ตอนที่ ๗  (ความยาว ๒.๓๒ ชม.) ----------------------------------------------------------- 👉 👉  ตอนต่อไป -----------------------------------------------------------

🔅  ธรรมบรรยายโดย  พระอาจารย์สมบัติ นันทิโก หลังจากที่พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงธรรมโปรดชฎิล ๓ พี่น้องกับบริวาร ๑,๐๐๐ องค์แล้วได้เสด็จพร้อมด้วยหมู่ภิกษุผู้เป็นอดีตชฎิล ๑,๐๐๓ รูปมาถึงเมืองราชคฤห์ พระเจ้าพิมพิสารได้ยินชื่อเสียงของพระพุทธองค์มาก่อนแล้วว่าเป็นผู้ตรัสรู้เองโดยชอบ จึงพร้อมด้วยพราหมณ์คหบดีชาวมคธ ๑๒ นหุต (๑๒ หมื่น) เสด็จมาเข้าเฝ้า หลังจากที่พระพุทธองค์ได้เปลื้องความสงสัยของชาวเมืองราชคฤห์ที่คิดว่า ระหว่างพระพุทธเจ้ากับชฎิลนั้นใครเป็นอาจารย์ของใคร ด้วยการตรัสเชื้อเชิญให้พระอุรุเวลกัสสปะผู้เป็นหัวหน้าของอดีตชฎิล แสดงถึงเหตุผลที่ทำให้เลิกบูชาไฟ เมื่อชาวราชคฤห์สิ้นความสงสัยแล้ว พระพุทธองค์จึงทรงแสดงพระธรรมเทศนา คือ อนุปุพพิกถาและอริยสัจ ๔ เมื่อจบพระธรรมเทศนา พระเจ้าพิมพิสารพร้อมด้วยบริวารอีก ๑๑ นหุตได้บรรลุอริยผล ส่วนอีก ๑ นหุตได้แสดงตนเป็นอุบาสก ตอนที่ ๖   (ความยาว ๕๕ นาที) ----------------------------------------------------------- 👉 👉 ตอนต่อไป -----------------------------------------------------------

🔅  ธรรมบรรยายโดย  พระอาจารย์สมบัติ นันทิโก อาทิตตปริยายสูตร เป็นธรรมที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงแสดงธรรมแก่หมู่ภิกษุชฎิล ทั้ง ๑,๐๐๓ รูป ขณะที่พระบรมศาสดา ทรงแสดงพระธรรมเทศนาอยู่นั้น ภิกษุชฎิล ทั้ง ๑,๐๐๓ รูป ส่งกระแสจิตไปตามวาระแห่งพระธรรมเทศนา จนสามารถหลุดพ้นจากกิเลสาสวะทั้งปวง สำเร็จป็นพระอรหันต์ขีณาสพด้วยกันทั้งหมด และพระภิกษุชฏิลทั้งหมดนั้นก็ได้เป็นกำลังสำคัญในการประกาศพระพุทธศาสนาที่เมืองราชคฤห์ เมืองหลวงแห่งแคว้นมคธ ทำให้แคว้นมคธเป็นฐานสำคัญที่ตั้งมั่นในการเผยแพร่พระพุทธศาสนาในเวลาต่อมา อาทิตตปริยายสูตร เป็นพระสูตรที่มีเนื้อหาแสดงถึงความรุ่มร้อนของจิตใจ ด้วยอำนาจของกิเลส เปรียบได้กับความร้อนของไฟที่ลุกโพลงอยู่ ดังนั้นจึงได้ชื่อว่า อาทิตตปริยายสูตร แสดงให้เห็นว่าความร้อนที่แท้จริงคือความร้อนจากภายใน  ตอนที่ ๕   (ความยาว ๑.๒๖ ชม.) ----------------------------------------------------------- 👉 👉 ตอนต่อไป -----------------------------------------------------------

🔅  ธรรมบรรยายโดย  พระอาจารย์สมบัติ นันทิโก พระยสเถระ หรือ พระยสะ เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก ๘๐ องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยต้นพุทธกาล พระยสเถระ เป็นพระสงฆ์กลุ่มแรก ๆ ในพระพุทธศาสนา โดยท่านเป็นพระสงฆ์สาวกองค์ที่ ๖ ในพระพุทธศาสนา เมื่อท่านบวชแล้วได้เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการชักชวนสหายของท่านกว่า ๕๔ คนให้เข้ามาบวชช่วยเผยแพร่พระพุทธศาสนาในช่วงต้นพุทธกาล ตอนที่ ๔   (ความยาว ๑.๓๐ ชม.) ----------------------------------------------------------- 👉 👉 ตอนต่อไป -----------------------------------------------------------

🔅  ธรรมบรรยายโดย  พระอาจารย์สมบัติ นันทิโก ธัมมจักกัปปวัตนสูตรเป็นปฐมเทศนา เทศนากัณฑ์แรก ที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พระปัญจวัคคีย์ เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสธัมมจักกัปปวัตนสูตรนี้อยู่ ดวงตาเห็นธรรม ปราศจากธุลีปราศจากมลทิน ก็ได้เกิดขึ้นแก่ท่านพระโกณฑัญญะ นับเป็นพระสงฆ์สาวกองค์แรกในพระพุทธศาสนา วันนั้นเป็นวันเพ็ญกลางเดือนอาสาฬหะหรือเดือน ๘ เป็น วันที่พระรัตนตรัยครบบริบูรณ์ บังเกิดขึ้นในโลกเป็นครั้งแรก คือมี พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ครบบริบูรณ์ ธัมมจักกัปปวัตนสูตร มีเนื้อหาแสดงถึงการปฏิเสธส่วนที่สุดสองอย่าง และเสนอแนวทางดำเนินชีวิตโดยทางสายกลาง เพื่อบรรลุถึงอริยสัจ ๔  อนัตตลักขณสูตร อนัตตลักขณสูตร คือพระสูตรที่แสดงลักษณะ คือ เครื่องกำหนดหมายว่าเป็นอนัตตา เป็นพระสูตรที่มีความสำคัญที่สุดพระสูตรหนึ่ง เนื่องจากหลังจากที่พระโคตมพุทธเจ้าได้ทรงแสดงพระสูตรนี้แล้ว ได้บังเกิดพระอรหันต์ในพระบวรพุทธศาสนา ๕ องค์ รวมพระพุทธองค์เป็น ๖ องค์ ซึ่งพระสูตรนี้ มีใจความเกี่ยวกับ ความไม่ใช่ตัวตนของ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ  ตอนที่ ๓   (ความยาว ๑.๔๗ ชม.) -------------------------...

🔅  ธรรมบรรยายโดย  พระอาจารย์สมบัติ นันทิโก พุทธวงศ์ หมายถึง สายของพระพุทธเจ้า พระโคตมพุทธเจ้าได้ตรัสเรื่องพุทธวงศ์ไว้คราวประทับ ณ นิโครธาราม ระหว่างการเสด็จนิวัตกรุงกบิลพัสดุ์ (หลังตรัสรู้) การสืบสายพุทธวงศ์ไม่ได้มาจากการสืบสายโลหิตหรือการชิงอำนาจปราบดาภิเษกอย่างการสืบราชสมบัติ แต่มาจากสั่งสมบำเพ็ญบารมีและรับพยากรณ์จากพระพุทธเจ้าในอดีต ในการสังคายนาครั้งที่ ๑ ในศาสนาพุทธ พระอรหันต์สาวกที่ร่วมสังคายนาได้จัดให้เรื่อง "พุทธวงศ์" นี้เป็นคัมภีร์หนึ่งในหมวดอปทาน( การเล่าประวัติ)  ขุททกนิกาย พระสุตตันตปิฎกในพระไตรปิฎกภาษาบาลี ศาสนาพุทธเชื่อว่าพระพุทธเจ้าในอดีตมีจำนวนมากมายนับไม่ถ้วน แต่พระพุทธเจ้าในอดีตที่พระโคตมพุทธเจ้าทรงนับเข้าในพุทธวงศ์ของพระองค์มีอยู่ ๒๔ พระองค์ เพราะ ๒๔ พระองค์นี้เป็นผู้ประทานพยากรณ์ว่าพระโคตมโพธิสัตว์จะได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าในอนาคต เมื่อรวมพระโคตมพุทธเจ้าด้วย จึงมีพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น ๒๕ พระองค์ในพุทธวงศ์ ตอนที่ ๑   (ความยาว ๓.๒๗ ชม.) ตอนที่ ๒     (ความยาว ๑.๓๕ ชม.) ------------------------------------------------------...

แสดงการรวบรวมจิต เจตสิก โดยประเภทแห่งเวทนา ชื่อว่า “เวทนาสังคหะ” คาถาสังคหะ สุขํ ทุกฺขมุเปกฺขาติ   ติวิธา ตตฺถ เวทนา โสมนสฺสํ โทมนสฺส   มิติ เภเทน ปญฺจธา ฯ แปลความว่า ในเวทนาสังคหะนั้น ว่าโดยอารัมมณานุภวนลักขณะ คือตามประเภทแห่งอารมณ์แล้ว มีเวทนา ๓ อย่าง คือ ๑. สุขเวทนา ๒. ทุกขเวทนา ๓. อุเบกขาเวทนา เมื่อว่าโดยอินทริยเภท คือ ประเภทความเป็นใหญ่ของเครื่องรับอารมณ์แล้ว มีเวทนา ๕ อย่าง คือ เพิ่ม โสมนัสเวทนา และ โทมนัสเวทนา  รวมเข้าด้วยกัน จึงเป็นเวทนา ๕ อธิบาย “เวทนา” เป็นเจตสิกปรมัตถ์อย่างหนึ่ง ซึ่งมีการเป็นไปโดยอาการเสวยอารมณ์ เป็นลักษณะ หรือเป็นธรรมชาติที่มีความรู้สึกต่อบรรดาอารมณ์ต่าง ๆ ที่มาปรากฏ การสงเคราะห์จิต เจตสิก โดยประเภทแห่งเวทนานี้ มีแสดงไว้เป็น ๒ นัย คือ นัยที่ ๑ แสดงโดย อารัมมณานุภวนลักขณนัย คือ นัยที่แสดงการเสวยอารมณ์ ตามประเภทของอารมณ์  นัยที่ ๒ แสดงโดย อินนทริยเภทนัย คือ นัยที่แสดงถึงสภาพความเป็นใหญ่ในการเสวยอารมณ์ ตามประเภทของเครื่องรับอารมณ์ นัยที่ ๑ อารัมมณานุภวนลักขณนัย มีเวทนา ๓ ในบรรดาอารมณ์ ๖ คือ รูป, เสียง, กลิ่น, รส, โผฏฐัพพะและธัมมารมณ์ที่สั...

ปริจิตเฉทที่ ๓ ปกิณณกสังคหวิภาค    นโ ม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมา สมฺพุทฺธสฺส ฯ ความเบื้องต้น  พระอนุรุทธาจารย์ได้รวบรวมพระอภิธัมมัตถสังคหะ ปริจเฉทที่ ๓ ขึ้น อันมีชื่อว่า ปกิณณกสังคหวิภาค ปกิณกกะ แปลว่า กระจัดกระจาย, คละกัน, เบ็ดเตล็ด, เรี่ยราย โดยทั่ว ๆ ไป   สังคหะ แปลว่า รวบรวม   วิภาค แปลว่า ส่วน หรือ ตอน ฉะนั้น ปกิณณกสังคหวิภาค จึงแปลว่า ส่วนที่รวบรวมจิตและเจตสิก ที่กระจัดกระจายอยู่โดยทั่ว ๆ ไป กล่าวคือ แสดงการรวบรวมจิตและเจตสิกที่เกิดขึ้น โดยประเภทแห่งเวทนา, เหตุ, กิจ, ทวาร, อารมณ์ และวัตถุ ตามสมควร พระอภิธัมมัตถสังคหะ ปริจเฉทที่ ๓ ว่าด้วยปกิณณกสังคหวิภาคนี้ พระอนุรุทธาจารย์ได้แสดงคาถาสังคหะไว้ ๑๔ คาถา ซึ่งจะได้ขยายความตามลำดับคาถา ดังต่อไปนี้ คาถาสังคหะ ๑. สมฺปยุตฺตา ยถาโยคํ   เตปญฺญาส สภาวโต จิตฺตเจตสิกา ธมฺมาส   เตสํ ทานิ ยถารหํ ฯ แปลความว่า สภาวธรรม ๕๓ คือจิตและเจตสิก มีชื่อว่า นามเตปญฺญาสน (นาม ๕๓) ได้แสดงโดยลักษณะของตน ๆ ที่ประกอบด้วย เอกุปฺปาทตา (ความเกิดพร้อมกัน) เป็นต้น และการประกอบซึ่งกันและกัน ตามที่ประกอบได้โดยพิสดาร แสดงม...

  🔆  ธรรมบรรยายโดย พระอาจารย์สมบัติ นันทิโก 🙏   หมวดคาถา จริยาปิฎก   ตอนที่ ๑๔   (ความยาว ๓.๑๔ ชั่วโมง)   ดาวโหลด -  สโมธานกถา -  อุททานคาถา -  ปกิณณกกถา บารมี๑๖ข้อ -  ปกิณณกกถา อรรถ  -  ปกิณณกกถา  มีกี่อย่าง -  ปกิณณกกถา ลำดับของบารมี =========================================== จริยาปิฎก   ตอนที่ ๑๕   (ความยาว ๑.๕๗ ชั่วโมง)   ดาวโหลด -  ปกิณณกกถา ลักขณาทิจตุกะ =========================================== จริยาปิฎก   ตอนที่ ๑๖   (ความยาว ๓.๒๘ ชั่วโมง)   ดาวโหลด -  ปกิณณกกถา อะไรเป็นปัจจัยแห่งบารมี -  ปกิณณกกถา อภินิหาร๘ -  ปกิณณกกถา ผู้มีฉันทะใหญ่ -  ปกิณณกกถา ปัจจัย๔เหตุ๔แห่งอภินิหาร -  ปกิณณกกถา เหตุ๔แห่งอภินิหาร -  ปกิณณกกถา  มหากรุณา พระปัญญา -  ปกิณณกกถา พุทธภูมิ๔ -  ปกิณณกกถา อัธยาศัย ๖ -  ปกิณณกกถา อัธยาศัยในบารมี๑๐ =========================================== จริยาปิฎก   ตอนที่ ๑๗   (ความยาว ๓.๔๘ ชั่วโม...

  🔆  ธรรมบรรยายโดย พระอาจารย์สมบัติ นันทิโก 🙏  หมวดเนกขัมมะบารมี จริยาปิฎก   ตอนที่ ๙   (ความยาว ๓.๓๖ ชั่วโมง)   ดาวโหลด -  เหตุแสดงจริยาปิฏก -  จริยาที่ ๑  ว่าด้วยจริยาวัตรของยุธัญชยกุมาร -  จริยาที่ ๒  ว่าด้วยจริยาวัตรของโสมนัสสกุมาร ========================================== จริยาปิฎก   ตอนที่ ๑๐   (ความยาว ๒ ชั่วโมง)   ดาวโหลด -  จริยาที่ ๓  ว่าด้วยจริยาวัตรของอโยฆรกุมาร -  จริยาที่ ๔  ว่าด้วยจริยาวัตรของภิงสพราหมณ์ ========================================== จริยาปิฎก   ตอนที่ ๑๑   (ความยาว ๑.๕๐ ชั่วโมง)   ดาวโหลด -  จริยาที่ ๕  ว่าด้วยจริยาวัตรของโสณนันทบัณฑิต -  จริยาที่ ๖  ว่าด้วยจริยาวัตรของมูลผักขกุมาร ========================================== จริยาปิฎก   ตอนที่ ๑๒   (ความยาว ๑.๕๔ ชั่วโมง)   ดาวโหลด -  จริยาที่ ๗  ว่าด้วยจริยาวัตรของพระยาวานร -  จริยาที่ ๘  ว่าด้วยจริยาวัตรของสัจจดาบส -  จริยาที่ ๙ ...

🔆 ธรรมบรรยายโดย พระอาจารย์สมบัติ นันทิโก 🙏  หมวดศีลบารมี จริยาปิฎก   ตอนที่ ๖ (ความยาว ๒.๑๒ ชั่วโมง)   ดาวโหลด -  จริยาที่ ๑ ว่าด้วยจริยาวัตรของพระยาช้างสีลว -  จริยาที่ ๒  ว่าด้วยจริยาวัตรของภูริทัตตนาคราช -  จริยาที่ ๓  ว่าด้วยจริยาวัตรของจัมเปยยกนาครา ================================================ จริยาปิฎก   ตอนที่ ๗   (ความยาว ๔.๐๙ ชั่วโมง)   ดาวโหลด -  จริยาที่ ๔  ว่าด้วยจริยาวัตรของจูฬโพธิปริพาชก -  จริยาที่ ๕  ว่าด้วยจริยาวัตรของพระยากระบือ -  จริยาที่ ๖  ว่าด้วยจริยาวัตรของพระยาเนื้อ -  จริยาที่ ๗  ว่าด้วยจริยาวัตรของมาตังคชฎิล -  จริยาที่ ๘  ว่าด้วยจริยาวัตรของธรรมเทวปุตต ================================================ จริยาปิฎก   ตอนที่ ๘   (ความยาว ๑.๕๓ ชั่วโมง)   ดาวโหลด - ศรัทธาเพื่อออกจากวัฏฏทุกข์ -  จริยาที่ ๙  ว่าด้วยจริยาวัตรของพระเจ้าชยทิส -  จริยาที่ ๑๐  ว่าด้วยจริยาวัตรของสังขปาลนาคราช =====================...