ธรรมสุตตะ

(๑๑๘) ก็แหละ แม้ในอสุภกัมมัฏฐานทั้งหลายมีวินีลกอสุภะเป็นต้น หลังแต่อุทธุมาตกอสุภะนี้ไป ลักษณะอันใด ตั้งต้นแต่การไปดูอสุภะซึ่งท่านแสดงไว้โดยนัยมีอาทิว่า โยคีบุคคลเมื่อจะเรียนเอาอสุภนิมิตชนิดที่ขึ้นพอง จึงไปอย่างเดียวดาย ไม่มีเพื่อน โดยมีสติตั้งมั่น..... ไปดังนี้ นักศึกษาพึงทราบลักษณะอันนั้นพร้อมทั้งวินิจฉัยและอธิบาย ตามนัยที่แสดงไว้แล้วนั่นแล เปลี่ยนเพียงแต่บทว่า อุทธุมาตก ตรงที่อสุภะนั้น ๆ ไปตามอสุภนิมิตนั้น ๆ อย่างนี้ว่า โยคีบุคคลเมื่อจะเรียนเอาอสุภนิมิต ชนิดที่มีสีเขียวคละด้วยสีต่าง ๆ ... โยคีบุคคลเมื่อจะเรียนเอาอสุภนิมิต ชนิดที่มีหนองไหลเยิ้ม ฉะนี้ส่วนอรรถาธิบายที่แปลกกัน ดังต่อไปนี้ ๒. วิธีเจริญวินีลกอสุภกัมมัฏฐาน ในวินีลกอสุภกัมมัฏฐาน โยคีบุคคลพึงยังมนสิการให้เป็นไปด้วยบริกรรมว่า อสุภะน่าเกลียด อสุภะมีสีเขียวคละด้วยสีต่าง ๆ น่าเกลียด ดังนี้แหละในกัมมัฏฐานบทนี้ อุคคหนิมิต ย่อมปรากฏเป็นสีด่างพร้อยไป ส่วนปฏิภาคนิมิต ย่อมปรากฏโดยเป็นสีหนาทึบ ๓. วิธีเจริญวิปุพพกอสุภกัมมัฏฐาน ในวิปุพพกอสุภกัมมัฏฐาน โยคีบุคคลพึงยังมนสิการให้เป็นไป ด้วยบริกรรมว่า อสุภะมีหนองไหลเยิ้มน่าเกลียด อสุภะมีหนอง...

วิธีเจริญอุทธุมาตกอสุภกัมมัฏฐาน  (๑๐๓) ในอสุภะ ๑๐ ประการนั้น โยคีบุคคลผู้ปรารถนาจะทำ อุทธุมาตกนิมิต ในร่างกายอันขึ้นพองให้บังเกิดขึ้นแล้วเจริญอุทธุมาตกฌาน จึงเข้าไปหาอาจารย์ เรียนเอากัมมัฏฐานตามนัยดังกล่าวมาแล้วใน ปฐวีกสิณ นั่นแล อันอาจารย์นั้นเมื่อจะ บอกกัมมัฏฐานแก่โยคีบุคคลนั้นจึงบอกให้หมดทุกวิธีอย่างนี้คือ วิธีไปเพื่อต้องการดูอสุภนิมิต การกำหนดเครื่องหมายโดยรอบ การถือเอานิมิตโดยวิธี ๑๑ อย่าง การพิจารณาทางไปและทางมา ฝ่ายโยคีบุคคลครั้นเรียนเอาวิธีทุก ๆ อย่างเป็นอัน ดีแล้ว จึงเข้าไปยังเสนาสนะอันมีประการดังกล่าวแล้วในตอนต้น อุทธุมาตกนิมิตอยู่เถิด  🔎 วิธีไปดูอสุภะ   พึงแสวงหา  (๑๐๔) ก็แหละ เมื่อโยคีบุคคลแสวงหาอุทธุมาตกนิมิตอยู่อย่างนั้น แม้ครั้น ได้ยินคนทั้งหลายพูดกันว่า ร่างอสุภะที่ขึ้นพองทิ้งอยู่ที่ประตูบ้านชื่อโน้น ที่ปากดง ชื่อโน้น ที่หนทางชื่อโน้น ที่เชิงภูเขาชื่อโน้น ที่โคนไม้ชื่อโน้น ที่ป่าช้าชื่อโน้น อย่าเพิ่งรีบไปโดยทันทีเหมือนคนแล่นไปโดยผิดท่า เพราะเหตุไร ?  เพราะเหตุว่า ขึ้นชื่อว่าอสุภะนี้เป็นสิ่งอันมฤคร้ายซ่อนไว้ก็มี เป็นสิ่งอันอมนุษย์สิงอยู่ก็มี แม้...

ปริจเฉทที่ ๖ อสุภกัมมัฏฐานนิเทศ 🔅 อสุภะ ๑๐ (๑๐๒) ก็แหละ ในอสุภะอันปราศจากวิญญาณที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ในลำดับแห่งกสิณนั้น มี ๑๐ ประการ คือ อุทธุมาตกะ ๑ วินีลกะ ๑ วิปุพพกะ ๑ วิจฉัททกะ ๑ วิกขายิตกะ ๑ วิกขิตตกะ ๑ ปุฬวกะ ๑ อัฏฐิกะ ๑ หตวิกขิตตกะ ๑ โลหิตกะ ๑ ๑. อธิบายอุทธุมาตกอสุภะ อสุภะที่ชื่อว่า อุทธุมาต เพราะเป็นของพองขึ้น โดยที่มันอืดขึ้น ๆ ตามลำดับนับแต่สิ้นชีวิตไป มีอาการเหมือนลูกหนังที่พองขึ้นด้วยลม อุทธุมาต ศัพท์นั่นเอง ได้รูปเป็นอุทธุมาตก อีกอย่างหนึ่ง อสุภะที่พองขึ้นอย่างน่าเกลียด เพราะเป็นสิ่งที่ปฏิกูล ฉะนั้นจึงชื่อว่า อุทธุมาตก คำว่า อุทธุมาตกะ นี้เป็นชื่อของซากศพเห็นปานดังนั้น แปลว่า ซากศพที่พองอืดขึ้นอย่างหนึ่ง ซากศพที่พองอย่างน่าเกลียดอย่างหนึ่ง ( เพิ่มเติม ) ๒. อธิบายวินีลกอสุภะ อสุภะที่มีสีเขียวคละไปด้วยสีต่าง ๆ เรียกว่า วินิล วินีล ศัพท์นั่นเอง  ได้รูปเป็น วินีลก แปลว่า อสุภะมีสีเขียวคละไปด้วยสีต่าง ๆ อีกอย่างหนึ่ง อสุภะมีสีเขียวน่าเกลียด เพราะเป็นสิ่งที่ปฏิกูล ฉะนั้นจึงชื่อว่า วินีลก แปลว่า อสุภะมีสีเขียวน่าเกลียด คำว่า วินีลกะ นี้เป็นชื่อของซากศพที่มีสีแด...